Untitled
raw download clone
TEXT
views 6
,
size 9644 b
Deze klokkenluider waarschuwt voor de techniek die hij hielp ontwikkelen: ‘Trumpaanhangers zijn gemanipuleerd’

Reinier Kist, 2020-11-17

Bijna twee weken na de Amerikaanse presidentsverkiezingen accepteert Donald Trump zijn verlies nog steeds niet. „Ik heb de verkiezingen gewonnen”, twitterde de president maandagmiddag plompverloren naar zijn volgers. En terwijl zo goed als alle stemmen zijn geteld, er nauwelijks onregelmatigheden aan het licht zijn gekomen en rechters de meeste klachten van de Republikeinen hebben afgewezen, blijven ook veel van zijn supporters de president steunen. Vorige week bleek uit een peiling van Morning Consult dat 70 procent van de Republikeinen vindt dat de verkiezingen „niet eerlijk of vrij” zijn verlopen.

Die niet aflatende steun voor Trump en het diepe wantrouwen voor informatie van officiële kanalen is het resultaat van een jarenlange beïnvloedingscampagne, stelt Cambridge Analytica-klokkenluider Christopher Wylie. Als onderzoeksdirecteur van het verguisde data- en marketingbedrijf stond hij aan de wieg van die campagne. Hij ontwikkelde technieken om kiezers online te beïnvloeden op basis van hun psychologische profiel, die onder meer werden ingezet door Trumpstrateeg Steve Bannon. Als kiezers angst kon worden aangejaagd voor Democraten, buitte het bedrijf die gevoelens uit. Als ze ontvankelijk waren voor desinformatie, werden ze daarmee bestookt.

Nu waarschuwt Wylie voor de techniek die hij hielp ontwikkelen. Na in 2018 via The Guardian en The New York Times naar buiten te zijn getreden over Cambridge Analytica, werd Wylie door overheden over de hele wereld gehoord over de gevaren van online beïnvloedingstechnieken voor de democratie. Deze zomer verscheen zijn boek Mindf*ck, waarin hij zijn tijd bij Cambridge Analytica gedetailleerd uit de doeken doet.

Zijn laatste bijdrage aan het debat is een rapport voor het Forum for Information and Democracy. Samen met vooraanstaande specialisten, onder wie voormalig Europarlementariër (en NRC-columnist) Marietje Schaake en oud-Facebookinvesteerder Roger McNamee, doet hij voorstellen over het reguleren van socialemediabedrijven.

Hoe kijkt u naar de situatie in de VS, waar een groot deel van de kiezers er zonder enig bewijs van overtuigd is dat de Democraten verkiezingsfraude hebben gepleegd?

„Voordat ik bij Cambridge Analytica aan de slag ging, deed ik bij een defensiebedrijf onderzoek naar radicalisering en extremisme op internet. De sektes die ik toen bestudeerde vertonen opvallend veel overeenkomsten met de Trumpcampagne. Net als in een sekte staat in het Trumpisme een messianistisch figuur centraal die voor de buitenwereld gestoorde dingen zegt, maar door zijn volgelingen onherroepelijk worden geloofd.

„Ook de rekrutrering van nieuwe leden gaat op een manier die aan het wervingsproces van sektes doet denken. Facebook speelt daarbij een cruciale rol. Een belangrijke stap bij het werven van nieuwe rekruten is dat de recruiter het potentiële nieuwe lid probeert te isoleren. Dat gebeurt onder andere door alle wegen af te snijden naar informatie die een tegenwicht kan bieden tegen de propaganda van de organisatie. Facebook doet dat automatisch. Als je flirt met extreme content of desinformatie maakt dat je uniek in de ogen van het algoritme, en zal het besluiten je die informatie te blijven tonen en andere informatie bij je weg te houden.

„Vergelijk dat met wat er nu gebeurt op de tijdlijn van Trumpsupporters. Ze zien constant dat er fraude is gepleegd. En dat ze de informatie van betrouwbare bronnen niet kunnen vertrouwen. Het is een vorm van indoctrinatie, mogelijk gemaakt door sociale media.”

Claims over verkiezingsfraude worden niet alleen op sociale media eindeloos herhaald, maar ook op tv-zenders als Fox News, Newsmax en OAN.

„Het is een zichzelf versterkend systeem. Ik denk niet dat Fox erop uit is een cultus rond de president te creëren, maar de zender wil er wel aan verdienen. Vergelijk het met wat de schatrijke evangelische tv-dominees doen. Die creëren ook een sektarische aanhang met de bedoeling er geld aan te verdienen.

„Het is soms moeilijk om aan Europeanen uit te leggen wat er in Amerika gebeurt. Europeanen kunnen heel zelfgenoegzaam zeggen: kijk die domme Amerikanen eens. Ik kijk er anders naar. Deze mensen zijn gemanipuleerd. En of je Trumpaanhangers nu leuk vindt of niet, het blijven mensen die het recht hebben om niet bedrogen en misleid te worden.”

U heeft bijgedragen aan die indoctrinatie toen u voor Cambridge Analytica online manipulatietechnieken ontwikkelde. Denkt u dat de Trumpcampagne ook deze verkiezingen van deze technieken gebruik heeft gemaakt?

„Ik sluit het niet uit. Het is in ieder geval duidelijk dat Trump en groepen rondom Trump desinformatie als een centraal onderdeel van hun strategie gebruiken. Het is ook duidelijk dat een groot deel van die strategie zich online afspeelt, en dat deze waarschijnlijk datagedreven is.”

Nick Clegg, voormalig Brits vicepremier en huidig pr-baas van Facebook, zei onlangs dat Cambridge Analytica „onmogelijk” nog een keer kan gebeuren, omdat Facebook voorzorgsmaatregelen heeft getroffen.

„Dat laat zien dat Nick Clegg niet weet waar hij over praat. Er is geen ontwikkelaar die met zijn volle verstand het woord onmogelijk gebruikt. Clegg klinkt als de ontwerpers van de Titanic die zeggen dat het schip onzinkbaar is omdat het nog niet gezonken is. Facebook heeft het moeilijker gemaakt om met gestolen data gebruikers te manipuleren, maar dat wil niet zeggen dat het nooit meer zal gebeuren.

„Deze hubris is echt een probleem in Silicon Valley. Daarom schrijven we in het rapport over de noodzaak van een nieuwe cultuur binnen software-ontwikkeling , waarbij het voorzorgsprincipe leidend zou moeten zijn. In andere sectoren moeten ontwerpers en techneuten de risico’s van hun producten in kaart brengen en ook kunnen aantonen dat ze maatregelen hebben getroffen om die risico’s zoveel mogelijk uit te bannen.

„In Silicon Valley gebeurt het omgekeerde. Het oude Facebookmotto Move fast and break things wil zeggen dat bedrijven sectoren ontwrichten zonder na te denken over de gevolgen. Wat gebeurt er als jouw fantastische nieuwe technologie de democratie ontwricht? Wat als jouw product de volksgezondheid in gevaar brengt omdat het mensen aanzet een pandemie te ontkennen?

„We zouden zulke gevolgen nooit tolereren in andere sectoren. Het is schandalig dat ik aan meer veiligheidsvoorschriften moet voldoen als ik een broodrooster op de markt breng, dan als ik een sociaal netwerk begin. Jouw keuken is beter beschermd tegen slechte ontwerpen dan de instellingen die een pandemie moeten bestrijden.”

Overheden zijn bang dat het reguleren van internetdiensten de vrijheid van meningsuiting kan inperken.

„Die angst bestaat, maar je moet weten dat geen van de voorstellen in het rapport restricties oplegt aan de uitingsvrijheid. Er is een fundamenteel verschil tussen het recht op uitingsvrijheid en het veronderstelde recht om een megafoon aangereikt te krijgen om je mening kunstmatig te versterken. Dit rapport gaat niet over de vrijheid van meningsuiting, maar over de megafoon.

„Daarom praten we in het rapport bijvoorbeeld over ‘stroomonderbrekers’, die de mogelijkheid geven om zeer virale content in te dammen. We baseren ons op de zogeheten ‘stroomonderbrekers’ die sinds de crisis van 2008 op aandelenmarkten zijn geïntroduceerd en het voor toezichthouders mogelijk maken de handel tijdelijk stil te leggen bij extreme marktbewegingen.

„Het gaat ons om het veroorzaken van frictie bij het delen van virale content, waardoor het moeilijker wordt voor desinformatie om snel te verspreiden op platforms. Niks staat jou in de weg om te praten over complottheorieën, we willen alleen voorkomen dat zo’n theorie de hele conversatie gaat domineren.”

Jullie schrijven over het voortrekken van betrouwbare informatie. Waar moet ik aan denken?

„Wikipedia is een goed voorbeeld. Daar zijn de mogelijkheden die gebruikers hebben voor het bewerken van materiaal afhankelijk van de geloofwaardigheid die ze in het verleden hebben opgebouwd. Zo’n mechanisme zou je ook kunnen invoeren voor gebruikers en pagina’s op sociale media.”

Het opleggen van een verplichte hoeveelheid ruis is een ander voorstel in het rapport. Leg uit.

„Je kan socialemediaplatforms verplichten hun algoritmes zo in te richten dat ze minder specifiek zijn in het promoten van een bepaald soort content. Zo creëer je mogelijkheden voor het in aanraking komen met verschillende zienswijzen. We zien nu een hyperindividualisering van het publieke debat, tot op het punt dat er geen debat meer is. Dat moeten we zien te doorbreken, want de ‘marktplaats van ideeën’ heeft ideeën - meervoud - nodig.”


Klokkenluider Christopher Wylie
Christopher Wylie (1989) omschrijft zichzelf in zijn boek Mindf*ck als „een Canadese gay veganist die op de één of andere manier Steve Bannons machine voor psychologische oorlogsvoering heeft gecreëerd”.

Wylie studeerde aan de London School of Economics en ging in 2013 aan de slag bij Cambridge Analytica. Daar was hij als onderzoeksdirecteur verantwoordelijk voor online kiezersbeïnvloeding op basis van psychologische kenmerken.

Hij klapte in 2018 uit de school over de werkzaamheden van Cambridge Analytica. Sindsdien adviseert hij regeringen over hoe sociale media worden gebruikt voor politieke beïnvloedingscampagnes.

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 17 november 2020
close fullscreen
Login or Register to edit or fork this paste. It's free.